strona glówna
praca
nuty darmowe
sklep internetowy




 

 

 

 

 

 

 

 

 

SKRZYPCE

SKRZYPCE - violino [wł.], instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych (chordofon). Podłużne pudło rezonans. s., o charakterystycznych wcięciach bocznych w części środkowej (tzw. talii), składa się z dwóch lekko wypukłych płyt drewnianych (wierzchniej i spodniej), połączonych boczkami. Na obwodzie górnej płyty wklejona jest żyłka chroniąca ją przed pęknięciem; wewnątrz pudła znajduje się przyklejona do wierzchniej płyty belka, przeciwdziałająca ciśnieniu strun i słupki, z których jeden, tzw. →dusza, służy do przenoszenia drgań płyty górnej na dolną. Wycięte w górnej płycie 2 otwory rezonans. w kształcie litery f przepuszczają fale głosowe z wnętrza pudła na zewnątrz. Pomiędzy otworami stoi podstawek, który podtrzymuje struny i przenosi ich drgania na korpus rezonans. Do dolnej części pudła przytwierdzony jest strunociąg, z górnej wychodzi szyjka zakończona zakręconą ślimakowato główką i zaopatrzona w mechanizm kołkowy. Ponad przytwierdzoną do szyjki i pudła podstrunnicą (tzw. gryfem) przebiegają 4 różnej grubości struny kiszkowe (najniższa owinięta drutem, najwyższa często stalowa) strojone w kwintach: g, d1, a1, e2. Struna nie przyciśnięta wydaje swój dźwięk najniższy, inne dźwięki uzyskuje się przez skracanie strun palcami lewej ręki; daje to pełną skalę instrumentu od g do c5, którą można jeszcze rozszerzyć w górę przez użycie flażoletów (w wyjaśnieniach nizej). Na s. gra się smyczkiem (smyczkowanie) lub szarpiąc struny palcami (pizzicato), rzadziej spotykanym sposobem jest uderzanie po strunach odwrotną stroną smyczka (col legno). Dla wydobycia szczególnych efektów nakłada się na struny tłumik, który tłumi drgania i zmienia barwę dźwięku. Wierzch s. budowany jest ze świerku, spód, boczki, szyjka i podstawek z jaworu, strunociąg, podstrunnica i kołki z hebanu.
Dla techniki gry na skrzypcach, tak jak ważny jest każdy szczegół budowy skrzypiec, ważna jest również konstrukcja smyczka. pierwsze smyczki przypominały łuk myśliwski. Gra nie współczesnym  smyczkiem wklęsłym, lecz wypukłym (giętkim, z dużym odstępem między włosiem a drzewcem) wywołuje opóźnioną reakcję struny na ruch smyczka, co dodaje naturalnego akcentu smyczkowaniu (détaché). Akcentowane nuty wówczas są o wiele mocniej zaznaczone, niż kiedy używa się współczesnego smyczka, gdzie ruchy drzewca i włosia są równoczesne. Dzisiaj aby podobny efekt uzyskać należałoby stosować nacisk na smyczek palcemw skazującym, ale ten wysiłek powoduje trudniejsze i mniej naturalne uzyskiwanie akcentu w sekwencjach krótkich nut. Odległość między drzewcem smyczka a włosiem, tak charakterystyczna dla smyczków z epoki baroku, w naturalny sposób pozwala wydobyć wiele niuansów, od piano do forte.
Pierwsze wiadomości o s. spotykamy w archiwalnych materiałach pol. z XV w. (skrzypice) Dotychczasowe teorie instrumentologiczne wskazywały na Włochy jako ojczyznę s., natomiast powojenne badania Z. Szulca sugerują, że s. powstały w Polsce i wywodzą się z pol. instrumentarium lud. Teoria Szulca opiera się głównie na świadectwach teoretyków niem. XVI i XVII w. (M. Agricoli i M. Praetoriusa), dokumentach archiwalnych (świadczących, że w Polsce znajdują się najwcześniejsze wzmianki o s.) oraz na zachowanych informacjach o XV-wiecznych warsztatach lutników pol., produkujących już wówczas s. wysokiej jakości, nie ustępujące wł. Dalsze badania wykazały ponadto, że s. znane były w Polsce co najmniej od II poł. XV w., a więc ponad pół wieku wcześniej niż we Włoszech. Istnieje natomiast przypuszczenie, że obecny kształt s. zapożyczony został w XVI w. z wł. liry da braccio lub violi sopranowej. Wykształcone w wyniku długotrwałej ewolucji, swój klasyczny kształt i walory dźwiękowe zawdzięczają s. szkołom lutniczym, których rozkwit przypadł na XVI i XVII w.: we Włoszech szkole bresciańskiej (G. Bertolotti, G. Maggini) i cremońskiej (rodzina Amatich, A. Stradivari, rodziny Ruggierich i Guarnerich, C. Bergonzi, rodzina Guadagninich), w Niemczech szkole tyrolskiej (J. Stainer); w Polsce działała rodzina Grobliczów, T. Głazowski, B. i J. Dankwartowie i in.

 


Konkurs Muzyczny "Individualis"

 
stat4u