strona glówna
praca
nuty darmowe
sklep internetowy




 

 

harfa

HARFA, arpa [wł.], arfa [staropol.], instrument muz. z grupy chordofonów szarpanych w kształcie wysokiego trójkąta, którego jeden bok, opierający się o ramię harfisty, stanowi szerokie, rozszerzające się u dołu pudło rezonansowe. Z pudła wychodzi 46 strun (najniższe owinięte drutem) naciągniętych na kołki w górnej ramie, strojonych w Ces-dur za pomocą specjalnego klucza. W podstawie h. znajdują się otwory dla 7 pedałów (3 dla lewej nogi, 4 dla prawej), zaopatrzone w dwa dodatkowe boczne wcięcia. Każdy z pedałów, służących do mechanicznego przestrajania strun, ma połączenie ze strunami wydającymi dźwięki o tej samej nazwie we wszystkich oktawach. Naciśnięcie pedału do pierwszego wcięcia powoduje skrócenie wszystkich jednoimiennych strun i podwyższenie dźwięku o półton, naciśnięcie pedału do drugiego wcięcia– o cały ton. Pedały mogą być naciskane pojedynczo, po kilka lub wszystkie naraz, co umożliwia przestrajanie h. z Ces-dur do wszystkich tonacji. Do gry używa się ośmiu palców rąk. Chromatyczna skala h. sięga od Ces1 do ges4; niskie dźwięki są pełne, nieco zamglone, wysokie– krótsze i ostrzejsze, zawsze jednak delikatne i ciche; gdy są uzyskiwane przez zarywanie strun blisko pudła rezonans., przypominają dźwięki gitary, wydobyte przez zarwanie lekko dotkniętej struny (flażolet), mają brzmienie jeszcze bardziej miękkie i delikatne. Szybkie przesunięcie palcem po strunach daje często stosowany efektglissanda. W orkiestrze symf. występuje h. pojedynczo lub w zwiększonej obsadzie; niezbyt się nadając do prowadzenia melodii, wzbogaca brzmienie zespołu jako jeden z instr. akompaniujących. H. znana była w Małej Azji już ok. 5000 lat temu; w starożytności obok formy trójkąta zdarzał się kształt łuku. W Europie pojawiła się we wczesnym średniowieczu; nie miała wówczas pedałów i strojona była diatonicznie. W XVII w. w Tyrolu zbudowano h. haczykową z prymitywnym urządzeniem do przestrajania strun o półton. Ok. 1720 G. Hochbrucker wprowadził pedały umożliwiające równoczesne przestrajanie wszystkich strun jednoimiennych. System pedałowy udoskonalił S. Érard. H. chromatyczna pojawiła się w XVII w. Z uwagi na dużą liczbę strun (ponad 70) nie zyskała uznania wykonawców, mimo że jeszcze w XVIII (G. C. Pfranger) i XIX w. (J. H. Pape) wielokrotnie była udoskonalana. Jej odmianę, również niezbyt popularną, stanowi h. podwójna, znana już w XVII w., o dwóch równoległych systemach strun strojonych diatonicznie, dających łącznie strój chromatyczny (stroje obu systemów różniły się o półton). Po raz pierwszy wprowadzili h. do orkiestry G. F. Händel i Ch.W. Gluck, lecz stałe miejsce znalazła dopiero w partyturach H. Berlioza i R. Wagnera. Występuje też jako instrument koncertowy.


Konkurs Muzyczny "Individualis"

 
stat4u